మోటారు వాహనాల చట్టం, 1988
(మోటారు వాహనాల చట్టం)
నిర్వచనాలు.
అధ్యాయం 1: ప్రారంభం
విభాగం: 2
ఈ చట్టంలో, సందర్భం వేరే విధంగా అవసరం అయితే తప్ప,—
2[ (1) “అడాప్టెడ్ వెహికల్” అంటే ఏదైనా శారీరక లోపం లేదా వైకల్యంతో బాధపడుతున్న వ్యక్తి ఉపయోగం కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన మరియు నిర్మించిన మోటారు వాహనం లేదా సెక్షన్ 52 యొక్క సబ్-సెక్షన్ (2) క్రింద మార్పులు చేయబడినది, మరియు అటువంటి వ్యక్తి ద్వారా లేదా అతని కోసం మాత్రమే ఉపయోగించబడుతుంది;
(1A) “అగ్రిగేటర్” అంటే రవాణా కోసం ప్రయాణీకుడు డ్రైవర్తో కనెక్ట్ అయ్యేందుకు ఒక డిజిటల్ మధ్యవర్తి లేదా మార్కెట్ ప్రదేశం;
(1B) “ఏరియా” అంటే, ఈ చట్టంలోని ఏదైనా నిబంధనకు సంబంధించి, ఆ నిబంధన యొక్క అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అధికారిక గెజిట్లో నోటిఫికేషన్ ద్వారా పేర్కొనబడిన ప్రాంతం;]
(2) “ఆర్టిక్యులేటెడ్ వెహికల్” అంటే ఒక మోటారు వాహనానికి సెమీట్రెయిలర్ జత చేయబడి ఉండటం;
(3) “యాక్సిల్ వెయిట్” అంటే ఒక వాహనం యొక్క యాక్సిల్కు సంబంధించి, ఆ యాక్సిల్కు ఉన్న చక్రాల ద్వారా వాహనం నిలబడిన ఉపరితలంపైకి చేరే మొత్తం బరువు;
(4) “certificate of registration” అంటే ఒక మోటారు వాహనం చాప్టర్ IV నిబంధనల ప్రకారం రిజిస్టర్ చేయబడిందని తెలియజేస్తూ తగిన అధికారి జారీ చేసిన సర్టిఫికెట్;
3[ (4A) “community service” అంటే ఈ చట్టం కింద చేసిన నేరానికి శిక్షగా ఒక వ్యక్తి చేయవలసిన ఉచిత పని;]
(5) “కండక్టర్” అంటే, ఒక స్టేజ్ క్యారేజ్కు సంబంధించి, ప్రయాణికుల నుండి ఛార్జీలు వసూలు చేస్తూ, వారిని స్టేజ్ క్యారేజ్లోకి ఎక్కించడం, దింపడం మరియు చెప్పబడిన ఇతర పనులు చేసే వ్యక్తి;
(6) “conductor’s licence” అంటే కండక్టర్గా పనిచేయడానికి చాప్టర్ III కింద తగిన అధికారి జారీ చేసిన లైసెన్స్;
(7) “contract carriage” అంటే ఒక మోటారు వాహనం, అది ప్రయాణికులను అద్దెకు లేదా బహుమతికి తీసుకువెళుతుంది మరియు ఒక ఒప్పందం ప్రకారం, అది వ్యక్తీకరించబడినా లేదా సూచించబడినా, అలాంటి వాహనాన్ని మొత్తంగా ఉపయోగించడం కోసం, అందులో పేర్కొన్న ప్రయాణికులను తీసుకువెళ్ళడానికి మరియు ఒక వ్యక్తి ద్వారా అలాంటి వాహనానికి సంబంధించిన పర్మిట్ హోల్డర్తో లేదా అతనిచే అధికారం పొందిన వ్యక్తితో ఒక స్థిరమైన లేదా అంగీకరించిన రేటు లేదా మొత్తంపై ఒప్పందం కుదుర్చుకుంటే—
(a) సమయం ఆధారంగా, అది ఏదైనా రూట్ లేదా దూరం గురించి సంబంధం లేకుండా; లేదా
(b) ఒక పాయింట్ నుండి మరొక పాయింట్కు,
మరియు ఏ సందర్భంలోనైనా, ప్రయాణంలో ఎక్కడా ఒప్పందంలో లేని ప్రయాణికులను ఎక్కించుకోవడానికి లేదా దించడానికి ఆగకుండా ఉంటే, మరియు ఇందులో ఇవి ఉంటాయి—
(i) మ్యాక్సీ క్యాబ్; మరియు
(ii) మోటారు క్యాబ్, దాని ప్రయాణికులకు వేర్వేరు ఛార్జీలు వసూలు చేసినప్పటికీ;
(8) “డీలర్” అంటే ఈ పనులు చేసే వ్యక్తి:
1* * * * *
(b) ఛాసిస్లకు జోడించడానికి బాడీలను తయారు చేయడం; లేదా
(c) మోటారు వాహనాల రిపేరులో; లేదా
(d) మోటారు వాహనం యొక్క తనఖా, లీజింగ్ లేదా హైర్-పర్చేస్ వ్యాపారంలో;
(9) “డ్రైవర్” అంటే, ఒక మోటారు వాహనాన్ని మరొక మోటారు వాహనం లాగుతున్న సందర్భంలో, లాగబడే వాహనానికి స్టీర్మెన్గా పనిచేసే వ్యక్తి కూడా ఉంటారు;
2[ (9A) “డ్రైవర్ రిఫ్రెషర్ ట్రైనింగ్ కోర్స్” అంటే సెక్షన్ 19 యొక్క సబ్-సెక్షన్ (2A) లో చెప్పబడిన కోర్స్;]
(10) “డ్రైవింగ్ లైసెన్స్” అంటే ఒక వ్యక్తిని నేర్చుకునే వ్యక్తిగా కాకుండా, మోటారు వాహనం లేదా ఏదైనా ప్రత్యేక తరగతి లేదా వివరణ కలిగిన మోటారు వాహనాన్ని నడపడానికి అధికారం ఇస్తూ, చాప్టర్ II కింద తగిన అధికారి జారీ చేసిన లైసెన్స్;
(11) “ఎడ్యుకేషనల్ ఇన్స్టిట్యూషన్ బస్సు” అంటే ఒక కళాశాల, పాఠశాల లేదా ఇతర విద్యా సంస్థకు చెందిన ఓమ్నిబస్సు, ఇది విద్యా సంస్థ యొక్క విద్యార్థులు లేదా సిబ్బందిని దాని కార్యకలాపాల కోసం రవాణా చేయడానికి మాత్రమే ఉపయోగించబడుతుంది;
(12) “ఫేర్స్” అంటే సీజన్ టికెట్ కోసం లేదా కాంట్రాక్ట్ క్యారేజ్ అద్దెకు చెల్లించవలసిన మొత్తాలు;
2[ (12A) “గోల్డెన్ అవర్” అంటే ప్రమాదకరమైన గాయం తర్వాత ఒక గంట పాటు ఉండే సమయం, ఈ సమయంలో వెంటనే వైద్య సహాయం అందించడం ద్వారా మరణాన్ని నివారించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది;]
(13) “గుడ్స్” అంటే పశువులు మరియు వాహనంతో సాధారణంగా ఉపయోగించే పరికరాలు కాకుండా వాహనం ద్వారా తీసుకువెళ్ళే ఏదైనా వస్తువు (సజీవ వ్యక్తులు మినహా) , కానీ మోటారు కార్ లేదా మోటారు కార్కు జోడించిన ట్రైలర్లో తీసుకువెళ్ళే సామాను లేదా వ్యక్తిగత వస్తువులు లేదా వాహనంలో ప్రయాణించే ప్రయాణీకుల వ్యక్తిగత సామాను ఇందులో ఉండవు;
(14) “గుడ్స్ క్యారేజ్” అంటే వస్తువులను తీసుకువెళ్ళడానికి మాత్రమే నిర్మించిన లేదా అనువుగా మార్చిన ఏదైనా మోటారు వాహనం, లేదా వస్తువులను తీసుకువెళ్ళడానికి ఉపయోగించినప్పుడు అలా నిర్మించబడని లేదా అనువుగా మార్చబడని ఏదైనా మోటారు వాహనం;
(15) “గ్రాస్ వెహికల్ వెయిట్” అంటే ఏదైనా వాహనం విషయంలో ఆ వాహనం కోసం అనుమతించదగినదిగా రిజిస్ట్రేషన్ అధికారి ధృవీకరించిన మరియు నమోదు చేసిన వాహనం మరియు లోడ్ యొక్క మొత్తం బరువు;
(16) “హెవీ గుడ్స్ వెహికల్” అంటే ఏదైనా గూడ్స్ క్యారేజ్, దీని గ్రాస్ వెహికల్ వెయిట్ లేదా ట్రాక్టర్ లేదా రోడ్-రోలర్ యొక్క బరువు 12,000 కిలోగ్రాముల కంటే ఎక్కువ;
(17) “హెవీ ప్యాసింజర్ మోటార్ వెహికల్” అంటే ఏదైనా పబ్లిక్ సర్వీస్ వెహికల్ లేదా ప్రైవేట్ సర్వీస్ వెహికల్ లేదా ఎడ్యుకేషనల్ ఇన్స్టిట్యూషన్ బస్సు లేదా ఓమ్నిబస్సు, వీటిలో దేని గ్రాస్ వెహికల్ వెయిట్ లేదా మోటారు కార్ యొక్క బరువు 12,000 కిలోగ్రాముల కంటే ఎక్కువ;
3* * * * *
(19) “లెర్నర్ లైసెన్స్” అంటే ఒక వ్యక్తిని నేర్చుకునే వ్యక్తిగా, మోటారు వాహనం లేదా ఏదైనా ప్రత్యేక తరగతి లేదా వివరణ కలిగిన మోటారు వాహనాన్ని నడపడానికి అధికారం ఇస్తూ, చాప్టర్ II కింద తగిన అధికారి జారీ చేసిన లైసెన్స్;
(20) “లైసెన్సింగ్ అథారిటీ” అంటే, చాప్టర్ II లేదా చాప్టర్ III ప్రకారం లైసెన్సులు జారీ చేయడానికి అధికారం కలిగిన అధికారి;
(21) “లైట్ మోటార్ వెహికల్” అంటే ఒక ట్రాన్స్పోర్ట్ వెహికల్ లేదా ఓమ్నిబస్ యొక్క బరువు లేదా ఒక మోటారు కార్ లేదా ట్రాక్టర్ లేదా రోడ్-రోలర్ యొక్క బరువు 1[7500] కిలోగ్రాముల కంటే ఎక్కువ ఉండకూడదు;
2[ (21A) “తయారీదారు” అంటే మోటారు వాహనాలను తయారు చేసే వ్యక్తి;]
(22) “మాక్సీ క్యాబ్” అంటే డ్రైవర్ కాకుండా ఆరుగురి కంటే ఎక్కువ మంది ప్రయాణికులను, కానీ పన్నెండు మంది ప్రయాణికుల కంటే ఎక్కువ కాకుండా అద్దెకు లేదా బహుమతికి తీసుకువెళ్ళడానికి తయారు చేయబడిన లేదా మార్చబడిన ఏదైనా మోటారు వాహనం;
(23) “మీడియం గూడ్స్ వెహికల్” అంటే లైట్ మోటార్ వెహికల్ లేదా హెవీ గూడ్స్ వెహికల్ కాకుండా ఏదైనా గూడ్స్ క్యారేజ్;
(24) “మీడియం ప్యాసింజర్ మోటార్ వెహికల్” అంటే మోటారు సైకిల్, 3[మార్పు చేసిన వాహనం], లైట్ మోటార్ వెహికల్ లేదా హెవీ ప్యాసింజర్ మోటార్ వెహికల్ కాకుండా ఏదైనా పబ్లిక్ సర్వీస్ వెహికల్ లేదా ప్రైవేట్ సర్వీస్ వెహికల్ లేదా ఎడ్యుకేషనల్ ఇన్స్టిట్యూషన్ బస్సు;
(25) “మోటార్ క్యాబ్” అంటే డ్రైవర్ కాకుండా ఆరుగురు ప్రయాణికులను మాత్రమే అద్దెకు లేదా బహుమతికి తీసుకువెళ్ళడానికి తయారు చేయబడిన లేదా మార్చబడిన ఏదైనా మోటారు వాహనం;
(26) “మోటార్ కార్” అంటే ట్రాన్స్పోర్ట్ వెహికల్, ఓమ్నిబస్, రోడ్-రోలర్, ట్రాక్టర్, మోటార్ సైకిల్ లేదా 3[మార్పు చేసిన వాహనం] కాకుండా ఏదైనా మోటారు వాహనం;
(27) “మోటార్ సైకిల్” అంటే రెండు చక్రాల మోటారు వాహనం, మోటారు వాహనానికి అదనపు చక్రం కలిగి ఉండే వేరు చేయగల సైడ్-కార్ కూడా కలిగి ఉంటుంది;
(28) “మోటార్ వెహికల్” లేదా “వెహికల్” అంటే రోడ్లపై ఉపయోగించడానికి అనుగుణంగా ఉండే ఏదైనా మెకానికల్గా నడిచే వాహనం, దాని శక్తి బాహ్య లేదా అంతర్గత మూలం నుండి ప్రసారం చేయబడినా, బాడీ అటాచ్ చేయని చాసిస్ మరియు ట్రైలర్ను కలిగి ఉంటుంది; కానీ స్థిరమైన పట్టాలపై నడిచే వాహనం లేదా ఫ్యాక్టరీలో లేదా ఏదైనా ఇతర పరివేష్టిత స్థలంలో మాత్రమే ఉపయోగించడానికి అనుగుణంగా ఉండే ప్రత్యేక రకం వాహనం లేదా 4[ఇరవై ఐదు క్యూబిక్ సెంటీమీటర్లు] మించని ఇంజిన్ సామర్థ్యం కలిగిన నాలుగు చక్రాల కంటే తక్కువ చక్రాలు కలిగిన వాహనం ఇందులో ఉండదు;
(29) “ఓమ్నిబస్” అంటే డ్రైవర్ కాకుండా ఆరుగురి కంటే ఎక్కువ మంది వ్యక్తులను తీసుకువెళ్ళడానికి తయారు చేయబడిన లేదా మార్చబడిన ఏదైనా మోటారు వాహనం;
(30) “ఓనర్” అంటే ఎవరి పేరు మీద మోటారు వాహనం రిజిస్టర్ చేయబడిందో ఆ వ్యక్తి, మరియు అలాంటి వ్యక్తి మైనర్ అయితే, ఆ మైనర్ యొక్క సంరక్షకుడు, మరియు ఒక మోటారు వాహనం హైర్-పర్చేస్ ఒప్పందం లేదా లీజు ఒప్పందం లేదా హైపోథికేషన్ ఒప్పందానికి లోబడి ఉంటే, ఆ ఒప్పందం ప్రకారం వాహనం యొక్క స్వాధీనం కలిగిన వ్యక్తి;
(31) “పర్మిట్” అంటే ఒక మోటారు వాహనాన్ని ట్రాన్స్పోర్ట్ వెహికల్గా ఉపయోగించడానికి అధికారం ఇస్తూ ఈ చట్టం ప్రకారం ఒక రాష్ట్రం లేదా ప్రాంతీయ రవాణా అధికారి లేదా అధికారం ద్వారా జారీ చేయబడిన పర్మిట్;
(32) “నిర్ణయించబడిన” అంటే ఈ చట్టం ప్రకారం చేసిన నియమాల ద్వారా నిర్ణయించబడినది;
(33) “ప్రైవేట్ సర్వీస్ వెహికల్” అంటే డ్రైవర్ కాకుండా ఆరుగురి కంటే ఎక్కువ మంది వ్యక్తులను తీసుకువెళ్ళడానికి తయారు చేయబడిన లేదా మార్చబడిన మోటారు వాహనం మరియు సాధారణంగా అద్దెకు లేదా బహుమతికి కాకుండా అతని వ్యాపారం లేదా వృత్తికి సంబంధించి వ్యక్తులను తీసుకువెళ్ళడానికి అలాంటి వాహనం యజమానిచే లేదా అతని తరపున ఉపయోగించబడుతుంది, కానీ ప్రజల ఉపయోగం కోసం ఉపయోగించే మోటారు వాహనం ఇందులో ఉండదు;
(34) “పబ్లిక్ ప్లేస్” అంటే రోడ్డు, వీధి, మార్గం లేదా ఇతర స్థలం, అది దారి అయినా కాకపోయినా, ప్రజలకు ప్రవేశించే హక్కు ఉన్న చోటు. ఇంకా స్టేజ్ క్యారేజ్ ద్వారా ప్రయాణికులను ఎక్కించుకునే లేదా దింపే ఏదైనా స్థలం లేదా స్టాండ్ కూడా ఇందులో ఉంటుంది;
(35) “పబ్లిక్ సర్వీస్ వెహికల్” అంటే అద్దెకు లేదా బహుమతికి ప్రయాణికులను తీసుకువెళ్ళడానికి ఉపయోగించే లేదా అనువుగా మార్చిన ఏదైనా మోటారు వాహనం, ఇంకా ఇందులో మ్యాక్సీ క్యాబ్, మోటార్ క్యాబ్, కాంట్రాక్ట్ క్యారేజ్ మరియు స్టేజ్ క్యారేజ్ ఉంటాయి;
(36) “రిజిస్టర్డ్ యాక్సిల్ వెయిట్” అంటే ఏదైనా వాహనం యొక్క యాక్సిల్ విషయంలో, ఆ యాక్సిల్ కోసం అనుమతించదగినదిగా రిజిస్టరింగ్ అథారిటీ ధృవీకరించిన మరియు నమోదు చేసిన యాక్సిల్ బరువు;
(37) “రిజిస్టరింగ్ అథారిటీ” అంటే చాప్టర్ IV కింద మోటారు వాహనాలను నమోదు చేయడానికి అధికారం కలిగిన అధికారి;
(38) “రూట్” అంటే ఒక టెర్మినస్ నుండి మరొక టెర్మినస్ వరకు మోటారు వాహనం ద్వారా ప్రయాణించగల రహదారిని తెలిపే ప్రయాణ మార్గం;
1[ (38A) “స్కీమ్” అంటే ఈ చట్టం ప్రకారం రూపొందించబడిన పథకం;]
2[ (39) “సెమీ-ట్రైలర్” అంటే మెకానికల్గా నడిచేది కాని వాహనం (ట్రైలర్ కాకుండా) , ఇది ఒక మోటారు వాహనానికి కనెక్ట్ చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది మరియు దానిలో కొంత భాగం మోటారు వాహనంపై ఉంచబడి, దాని బరువులో కొంత భాగాన్ని మోటారు వాహనం మోసే విధంగా నిర్మించబడి ఉంటుంది;]
(40) “స్టేజ్ క్యారేజ్” అంటే డ్రైవర్ కాకుండా ఆరుగురి కంటే ఎక్కువ మంది ప్రయాణికులను వ్యక్తిగత ప్రయాణీకుల ద్వారా లేదా వారి కోసం చెల్లించిన వేర్వేరు ఛార్జీలతో, మొత్తం ప్రయాణానికి లేదా ప్రయాణంలోని స్టేజ్లకు అద్దెకు లేదా బహుమతికి తీసుకువెళ్ళడానికి నిర్మించిన లేదా అనువుగా మార్చిన మోటారు వాహనం;
(41) “రాష్ట్ర ప్రభుత్వం” అంటే యూనియన్ టెరిటరీకి సంబంధించి, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 239 ప్రకారం నియమించబడిన నిర్వాహకుడు;
(42) “రాష్ట్ర రవాణా సంస్థ” అంటే రోడ్డు రవాణా సేవను అందించే ఏదైనా సంస్థ, అలాంటి సంస్థ ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది,—
(i) కేంద్ర ప్రభుత్వం లేదా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం;
(ii) రోడ్డు రవాణా సంస్థల చట్టం, 1950 (1950 లోని 64) లోని సెక్షన్ 3 ప్రకారం స్థాపించబడిన ఏదైనా రోడ్డు రవాణా సంస్థ;
(iii) ఏదైనా మునిసిపాలిటీ లేదా ఏదైనా కార్పొరేషన్ లేదా కంపెనీ, ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వం లేదా ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలచే లేదా కేంద్ర ప్రభుత్వం మరియు ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలచే స్వంతం చేయబడి లేదా నియంత్రించబడుతుంది;
3[ (iv) జిల్లా పరిషత్ లేదా అలాంటి ఇతర స్థానిక సంస్థ.]
వివరణ.—ఈ క్లాజులోని ప్రయోజనాల కోసం, “రోడ్డు రవాణా సేవ” అంటే అద్దెకు లేదా బహుమతికి రోడ్డు ద్వారా ప్రయాణికులను లేదా వస్తువులను లేదా రెండింటినీ తీసుకువెళ్ళే మోటారు వాహనాల సేవ;
1[ (42A) “టెస్టింగ్ ఏజెన్సీ” అంటే సెక్షన్ 110B కింద టెస్టింగ్ ఏజెన్సీగా నియమించబడిన ఏదైనా సంస్థ;]
(43) “టూరిస్ట్ వెహికల్” అంటే ఒక కాంట్రాక్ట్ క్యారేజ్. దీనిని తయారు చేయడం లేదా మార్పులు చేయడం జరుగుతుంది. అంతేకాకుండా చెప్పబడిన వివరాల ప్రకారం దీని నిర్వహణ ఉంటుంది;
(44) “ట్రాక్టర్” అంటే మోటారు వాహనం. ఇది బరువును తీసుకువెళ్ళడానికి తయారు చేయబడలేదు (నడపడానికి ఉపయోగించే పరికరాలు కాకుండా) ; రోడ్డు రోలర్ దీని నుండి మినహాయించబడింది;
(45) “ట్రాఫిక్ సైన్స్” అంటే మోటారు వాహనాల డ్రైవర్లకు సమాచారం, మార్గదర్శనం లేదా దిశను తెలిపే అన్ని సిగ్నల్స్, హెచ్చరిక సూచికలు, దిక్సూచి పోస్టులు, రోడ్డుపై గుర్తులు లేదా ఇతర పరికరాలు;
(46) “ట్రైలర్” అంటే సెమీ ట్రైలర్ మరియు సైడ్-కార్ కాకుండా, మోటారు వాహనం ద్వారా లాగబడే లేదా లాగడానికి ఉద్దేశించిన ఏదైనా వాహనం;
(47) “ట్రాన్స్పోర్ట్ వెహికల్” అంటే పబ్లిక్ సర్వీస్ వెహికల్, గూడ్స్ క్యారేజ్, ఎడ్యుకేషనల్ ఇన్స్టిట్యూషన్ బస్సు లేదా ప్రైవేట్ సర్వీస్ వెహికల్;
(48) “అన్లేడెన్ వెయిట్” అంటే వాహనం లేదా ట్రైలర్ యొక్క బరువు. ఇందులో వాహనం లేదా ట్రైలర్తో సాధారణంగా ఉపయోగించే పరికరాలన్నీ ఉంటాయి, కానీ డ్రైవర్ లేదా అటెండెంట్ బరువు ఉండదు; ప్రత్యామ్నాయ భాగాలు లేదా బాడీలు ఉపయోగిస్తే, వాహనం యొక్క అన్లేడెన్ వెయిట్ అంటే బరువైన ప్రత్యామ్నాయ భాగం లేదా బాడీతో వాహనం బరువు;
(49) “వెయిట్” అంటే వాహనం యొక్క చక్రాల ద్వారా వాహనం నిలిచి ఉన్న లేదా కదులుతున్న ఉపరితలంపైకి చేరే మొత్తం బరువు.
The language translation of this legal text is generated by AI and for reference only; please consult the original English version for accuracy.
