(a) —యాక్సెస్‖ దాని వ్యాకరణ మార్పులు మరియు సంబంధిత పదాలతో, కంప్యూటర్, కంప్యూటర్ సిస్టమ్ లేదా కంప్యూటర్ నెట్‌వర్క్ యొక్క లాజికల్, అరిథ్‌మెటికల్ లేదా మెమరీ ఫంక్షన్ వనరులలోకి ప్రవేశించడం, సూచనలు ఇవ్వడం లేదా కమ్యూనికేట్ చేయడం అని అర్థం;

(b) —అడ్రస్సీ‖ అంటే ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డును స్వీకరించడానికి మూలం వ్యక్తి ఉద్దేశించిన వ్యక్తి, కానీ మధ్యవర్తి ఎవరూ ఇందులో ఉండరు;

(c) —తీర్పు చెప్పే అధికారి‖ అంటే సెక్షన్ 46 యొక్క సబ్-సెక్షన్ (1) కింద నియమించబడిన తీర్పు చెప్పే అధికారి;

(d) —1[ఎలక్ట్రానిక్ సంతకం]ను అంటించడం‖ దాని వ్యాకరణ మార్పులు మరియు సంబంధిత పదాలతో, డిజిటల్ సంతకం ద్వారా ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డును ప్రామాణీకరించే ఉద్దేశ్యంతో ఒక వ్యక్తి ఏదైనా పద్ధతి లేదా విధానాన్ని స్వీకరించడం అని అర్థం;

(e) —సముచిత ప్రభుత్వం‖ అంటే ఏదైనా విషయం గురించి,—

(i) రాజ్యాంగంలోని ఏడవ షెడ్యూల్ యొక్క జాబితా II లో పేర్కొన్నవి;

(ii) రాజ్యాంగంలోని ఏడవ షెడ్యూల్ యొక్క జాబితా III కింద రూపొందించిన ఏదైనా రాష్ట్ర చట్టానికి సంబంధించినవి,

(f) —అసిమెట్రిక్ క్రిప్టో సిస్టమ్‖ అంటే డిజిటల్ సంతకాన్ని సృష్టించడానికి ఒక ప్రైవేట్ కీ మరియు డిజిటల్ సంతకాన్ని ధృవీకరించడానికి ఒక పబ్లిక్ కీ కలిగిన సురక్షిత కీ జత యొక్క వ్యవస్థ;

(g) —సర్టిఫైయింగ్ అథారిటీ‖ అంటే సెక్షన్ 24 కింద 1[ఎలక్ట్రానిక్ సంతకం] సర్టిఫికేట్‌ను జారీ చేయడానికి లైసెన్స్ పొందిన వ్యక్తి;

(h) —సర్టిఫికేషన్ ప్రాక్టీస్ స్టేట్‌మెంట్‖ అంటే 1[ఎలక్ట్రానిక్ సంతకం] సర్టిఫికేట్‌లను జారీ చేయడంలో సర్టిఫైయింగ్ అథారిటీ ఉపయోగించే పద్ధతులను పేర్కొనడానికి సర్టిఫైయింగ్ అథారిటీ జారీ చేసిన ప్రకటన;

(i) —కంప్యూటర్‖ అంటే ఏదైనా ఎలక్ట్రానిక్, మాగ్నెటిక్, ఆప్టికల్ లేదా ఇతర హై-స్పీడ్ డేటా ప్రాసెసింగ్ పరికరం లేదా సిస్టమ్, ఇది ఎలక్ట్రానిక్, మాగ్నెటిక్ లేదా ఆప్టికల్ ప్రేరణల ద్వారా తార్కిక, అంకగణిత మరియు మెమరీ విధులను నిర్వహిస్తుంది మరియు కంప్యూటర్ సిస్టమ్ లేదా కంప్యూటర్ నెట్‌వర్క్‌లో కంప్యూటర్‌కు కనెక్ట్ చేయబడిన లేదా సంబంధించిన అన్ని ఇన్పుట్, అవుట్పుట్, ప్రాసెసింగ్, స్టోరేజ్, కంప్యూటర్ సాఫ్ట్‌వేర్ లేదా కమ్యూనికేషన్ సౌకర్యాలను కలిగి ఉంటుంది;

(i) ఉపగ్రహం, మైక్రోవేవ్, టెరెస్ట్రియల్ లైన్, వైర్, వైర్‌లెస్ లేదా ఇతర కమ్యూనికేషన్ మీడియాను ఉపయోగించడం; మరియు

(ii) టెర్మినల్స్ లేదా రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అనుసంధానించబడిన కంప్యూటర్లు లేదా కమ్యూనికేషన్ పరికరం కలిగిన సముదాయం, ఇంటర్-కనెక్షన్ నిరంతరం నిర్వహించబడుతుందా లేదా అనేది ముఖ్యం కాదు;]

(k) —కంప్యూటర్ వనరులు‖ అంటే కంప్యూటర్, కంప్యూటర్ సిస్టమ్, కంప్యూటర్ నెట్‌వర్క్, డేటా, కంప్యూటర్ డేటా బేస్ లేదా సాఫ్ట్‌వేర్;

(l) —కంప్యూటర్ సిస్టమ్‖ అంటే ఇన్పుట్ మరియు అవుట్పుట్ సపోర్ట్ పరికరాలతో సహా పరికరం లేదా పరికరాల సమాహారం మరియు ప్రోగ్రామబుల్ కాని మరియు బాహ్య ఫైళ్ళతో కలిపి ఉపయోగించగల కాలిక్యులేటర్లు మినహాయించి, కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామ్‌లు, ఎలక్ట్రానిక్ సూచనలు, ఇన్పుట్ డేటా మరియు అవుట్పుట్ డేటాను కలిగి ఉంటాయి, ఇది లాజిక్, అంకగణితం, డేటా నిల్వ మరియు తిరిగి పొందడం, కమ్యూనికేషన్ నియంత్రణ మరియు ఇతర విధులను నిర్వహిస్తుంది;

(m) —కంట్రోలర్‖ అంటే సెక్షన్ 17 యొక్క సబ్-సెక్షన్ (1) క్రింద నియమించబడిన సర్టిఫైయింగ్ అథారిటీస్ యొక్క కంట్రోలర్;

(nb) —సైబర్ సెక్యూరిటీ‖ అంటే సమాచారం, పరికరాలు, డివైజ్‌లు, కంప్యూటర్, కంప్యూటర్ వనరులు, కమ్యూనికేషన్ పరికరం మరియు అందులో నిల్వ చేయబడిన సమాచారాన్ని అనధికార యాక్సెస్, ఉపయోగం, బహిర్గతం, అంతరాయం, మార్పు లేదా విధ్వంసం నుండి రక్షించడం;]

(o) —డేటా‖ అంటే సమాచారం, జ్ఞానం, వాస్తవాలు, భావనలు లేదా సూచనల యొక్క ప్రాతినిధ్యం, ఇది క్రమబద్ధమైన పద్ధతిలో తయారు చేయబడుతోంది లేదా తయారు చేయబడింది మరియు ఇది ప్రాసెస్ చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది, ప్రాసెస్ చేయబడుతోంది లేదా కంప్యూటర్ సిస్టమ్ లేదా కంప్యూటర్ నెట్‌వర్క్‌లో ప్రాసెస్ చేయబడింది మరియు ఏదైనా రూపంలో ఉండవచ్చు (కంప్యూటర్ ప్రింటౌట్‌లు మాగ్నెటిక్ లేదా ఆప్టికల్ స్టోరేజ్ మీడియా, పంచ్డ్ కార్డ్‌లు, పంచ్డ్ టేపులతో సహా) లేదా కంప్యూటర్ మెమరీలో అంతర్గతంగా నిల్వ చేయబడవచ్చు;

(p) —డిజిటల్ సంతకం‖ అంటే సెక్షన్ 3లోని నిబంధనల ప్రకారం ఎలక్ట్రానిక్ పద్ధతి లేదా విధానం ద్వారా సబ్‌స్క్రైబర్ ద్వారా ఏదైనా ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డును ప్రామాణీకరించడం;

(q) —డిజిటల్ సిగ్నేచర్ సర్టిఫికేట్‖ అంటే సెక్షన్ 35 యొక్క సబ్-సెక్షన్ (4) క్రింద జారీ చేయబడిన డిజిటల్ సిగ్నేచర్ సర్టిఫికేట్;

(r) —ఎలక్ట్రానిక్ రూపం‖ సమాచారానికి సంబంధించి, ఏదైనా సమాచారం ఉత్పత్తి చేయబడినా, పంపబడినా, స్వీకరించబడినా లేదా మీడియా, మాగ్నెటిక్, ఆప్టికల్, కంప్యూటర్ మెమరీ, మైక్రో ఫిల్మ్, కంప్యూటర్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడిన మైక్రో ఫిష్ లేదా అలాంటి పరికరంలో నిల్వ చేయబడినా;

(s) —ఎలక్ట్రానిక్ గెజిట్‖ అంటే ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో ప్రచురించబడిన అధికారిక గెజిట్;

(t) —ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డు‖ అంటే ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో లేదా మైక్రో ఫిల్మ్ లేదా కంప్యూటర్ ద్వారా రూపొందించబడిన మైక్రో ఫిష్‌లో నిల్వ చేయబడిన, స్వీకరించబడిన లేదా పంపబడిన డేటా, రికార్డు లేదా ఉత్పత్తి చేయబడిన డేటా, చిత్రం లేదా ధ్వని;

(tb) —ఎలక్ట్రానిక్ సిగ్నేచర్ సర్టిఫికేట్‖ అంటే సెక్షన్ 35 ప్రకారం జారీ చేయబడిన ఎలక్ట్రానిక్ సిగ్నేచర్ సర్టిఫికేట్ మరియు డిజిటల్ సిగ్నేచర్ సర్టిఫికేట్ కూడా ఇందులో ఉంటుంది;]

(u) కంప్యూటర్‌కు సంబంధించి —ఫంక్షన్‖ అంటే లాజిక్, కంట్రోల్, లెక్కించే ప్రక్రియ, తొలగింపు, నిల్వ మరియు తిరిగి పొందడం మరియు కంప్యూటర్ నుండి లేదా లోపల కమ్యూనికేషన్ లేదా టెలికమ్యూనికేషన్;

(v) —సమాచారం‖ అంటే 2[డేటా, మెసేజ్, టెక్స్ట్,] చిత్రాలు, ధ్వని, వాయిస్, కోడ్‌లు, కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామ్‌లు, సాఫ్ట్‌వేర్ మరియు డేటా బేస్‌లు లేదా మైక్రో ఫిల్మ్ లేదా కంప్యూటర్ ద్వారా రూపొందించబడిన మైక్రో ఫిష్;

(x) ఒక అసమాన క్రిప్టో సిస్టమ్‌లో —కీ జత‖ అంటే ఒక ప్రైవేట్ కీ మరియు దాని గణితపరంగా సంబంధించిన పబ్లిక్ కీ, అవి రెండూ ఒకదానితో ఒకటి సంబంధం కలిగి ఉంటాయి, ఆ పబ్లిక్ కీ ప్రైవేట్ కీ ద్వారా సృష్టించబడిన డిజిటల్ సంతకాన్ని ధృవీకరించగలదు;

(y) —చట్టం‖ అంటే పార్లమెంట్ లేదా రాష్ట్ర శాసనసభ యొక్క ఏదైనా చట్టం, రాష్ట్రపతి లేదా గవర్నర్ జారీ చేసిన ఆర్డినెన్స్‌లు, సందర్భానుసారంగా, ఆర్టికల్ 240 క్రింద రాష్ట్రపతి చేసిన నిబంధనలు, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 357 యొక్క క్లాజ్ (1) యొక్క సబ్-క్లాజ్ (a) క్రింద రాష్ట్రపతి చట్టంగా రూపొందించబడిన బిల్లులు మరియు దాని క్రింద జారీ చేయబడిన లేదా చేయబడిన నియమాలు, నిబంధనలు, ఉప-చట్టాలు మరియు ఉత్తర్వులు ఇందులో ఉంటాయి;

(z) —లైసెన్స్‖ అంటే సెక్షన్ 24 క్రింద ఒక సర్టిఫైయింగ్ అథారిటీకి మంజూరు చేయబడిన లైసెన్స్;

(za) —ఆరిజినేటర్‖ అంటే ఏదైనా ఎలక్ట్రానిక్ మెసేజ్‌ను పంపే, ఉత్పత్తి చేసే, నిల్వ చేసే లేదా ప్రసారం చేసే వ్యక్తి లేదా ఏదైనా ఎలక్ట్రానిక్ మెసేజ్‌ను పంపడానికి, ఉత్పత్తి చేయడానికి, నిల్వ చేయడానికి లేదా మరే ఇతర వ్యక్తికి ప్రసారం చేయడానికి కారణమయ్యే వ్యక్తి, కానీ మధ్యవర్తి ఇందులో ఉండరు;

(zb) —చెప్పబడినది‖ అంటే ఈ చట్టం ప్రకారం చేసిన నియమాల ద్వారా చెప్పబడినది;

(zc) —ప్రైవేట్ కీ‖ అంటే డిజిటల్ సంతకాన్ని సృష్టించడానికి ఉపయోగించే కీ జత యొక్క కీ;

(zd) —పబ్లిక్ కీ‖ అంటే డిజిటల్ సంతకాన్ని ధృవీకరించడానికి ఉపయోగించే కీ జత యొక్క కీ మరియు డిజిటల్ సిగ్నేచర్ సర్టిఫికేట్‌లో జాబితా చేయబడింది;

(ze) —సురక్షిత వ్యవస్థ‖ అంటే కంప్యూటర్ హార్డ్‌వేర్, సాఫ్ట్‌వేర్, మరియు ఈ విధానాలు కలిగి ఉండటం—

(a) అనధికార యాక్సెస్ మరియు దుర్వినియోగం నుండి సహేతుకంగా సురక్షితంగా ఉండాలి;

(b) సహేతుకమైన స్థాయి విశ్వసనీయత మరియు సరైన కార్యాచరణను అందించాలి;

(c) ఉద్దేశించిన పనులను చేయడానికి సహేతుకంగా సరిపోవాలి; మరియు

(d) సాధారణంగా ఆమోదించబడిన భద్రతా విధానాలకు కట్టుబడి ఉండాలి;

(zf) —భద్రతా విధానం‖ అంటే కేంద్ర ప్రభుత్వం సెక్షన్ 16 ప్రకారం సూచించిన భద్రతా విధానం;

(zg) —సభ్యుడు (సబ్‌స్క్రైబర్) ‖ అంటే ఎవరి పేరు మీద 1[ఎలక్ట్రానిక్ సంతకం] సర్టిఫికేట్ జారీ చేయబడిందో ఆ వ్యక్తి;

(zh) డిజిటల్ సంతకం, ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డు లేదా పబ్లిక్ కీకి సంబంధించి, దాని వ్యాకరణ మార్పులు మరియు సంబంధిత వ్యక్తీకరణలతో —ధృవీకరించు‖ అంటే, ఈ విషయాలను నిర్ధారించడం—

(a) ప్రారంభ ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డు, సబ్‌స్క్రైబర్ యొక్క పబ్లిక్ కీకి అనుగుణంగా ఉండే ప్రైవేట్ కీని ఉపయోగించి డిజిటల్ సంతకంతో అంటించబడిందా లేదా అని తెలుసుకోవడం;

(b) ప్రారంభ ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డు చెక్కుచెదరకుండా ఉంచబడిందా లేదా అటువంటి ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డు డిజిటల్ సంతకంతో అంటించిన తర్వాత మార్చబడిందా అని తెలుసుకోవడం.