१०८.जेव्हा एखादी व्यक्ती कोणत्याही गुन्ह्याचा प्रतिवादी असेल, तेव्हा भारतीय न्यायसंहिता, २०२३ मधील कोणत्याही सामान्य अपवादात किंवा या संहिताच्या इतर कोणत्याही भागात किंवा गुन्हा परिभाषित करणार्या कोणत्याही कायद्यात समाविष्ट असलेल्या कोणत्याही विशेष अपवाद किंवा तरतुदीमध्ये केस आणणार्या परिस्थितीचे अस्तित्व सिद्ध करण्याचे ओझे त्याच्यावर आहे आणि न्यायालयाने अशा परिस्थितीची अनुपस्थिती गृहीत धरली पाहिजे.

(अ) खूनचा प्रतिवादी असा दावा करतो की, मनाच्या अस्वस्थतेमुळे त्याला कृतीचे स्वरूप माहित नव्हते. पुराव्याची जबाबदारी ‘अ‘वर आहे.

(ख) खूनचा प्रतिवादी असा दावा करतो की, गंभीर आणि अचानक उत्तेजनामुळे, त्याला आत्म-नियंत्रणाच्या शक्तीपासून वंचित ठेवण्यात आले होते. पुराव्याची जबाबदारी ‘अ‘वर आहे.

(ग) भारतीय न्यायसंहिता, 2023 च्या कलम 117 मध्ये असे नमूद केले आहे की, कलम 122 च्या उपकलम (२) मध्ये नमूद केलेल्या प्रकरणांना वगळता, जो कोणी स्वेच्छेने गंभीर जखम करतो, त्याला काही विशिष्ट शिक्षेला सामोरे जावे लागेल. ‘अ‘ याच्यावर कलम ११७ नुसार स्वेच्छेने गंभीर जखम केल्याचा आरोप आहे. कलम १२२ च्या उपकलम (२) अन्वये गुन्हा दाखल करण्याच्या परिस्थितीचा पुरावा देण्याचा भार अ. वर आहे.